Son günlerde bazı kamu görevlilerinin yeni görevlerine atanması sürecinde “istifa” kavramı üzerinden yürütülen tartışmaların hukuki zeminde değerlendirilmesi zorunlu hale gelmiştir.
Türk İdare Hukuku’nda temel ilke açıktır:
Bir kamu görevlisi, usulüne uygun bir atama işlemi ile başka bir göreve atandığında, önceki görevi kendiliğinden sona erer.
Bu durum istifa değildir; idari bir tasarruf sonucunda gerçekleşen statü değişikliğidir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişle birlikte yürütme organının yapısı değişmiş, bakanlık makamının hukuki niteliği de dönüşmüştür. Bakanlar artık parlamenter sistemde olduğu gibi siyasal sorumluluğu bulunan hükümet üyeleri değil; Cumhurbaşkanı tarafından atanan ve görevden alınan, yürütme yetkisini Cumhurbaşkanı adına kullanan üst düzey kamu görevlileridir.
Ancak bu durum, bakanlık makamının sıradan bir memuriyet olduğu anlamına gelmez. Bakanlık anayasal statüye sahip bir görevdir ve yürütme organının merkezinde yer alır.
Bu çerçevede;
Akın Gürlek ve Mustafa Çiftçi’nin yeni görevlerine atanması, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle tesis edilmiş bir idari işlemdir. Atama işleminin Resmî Gazete’de yayımlanması ve yemin gerektiren görevlerde yeminin edilmesiyle birlikte önceki görevleri hukuken sona ermiş olur.
Bu süreçte “istifa” söz konusu değildir.
Atama, tek başına önceki statüyü sona erdiren kurucu bir idari işlemdir.
Asıl hukuki tartışma, bir yargı mensubunun yürütme organı içinde görev almasının ardından yargı mesleğine geri dönüp dönemeyeceği noktasındadır. Bu mesele, bireysel tercih meselesi değil; yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu çerçevesinde değerlendirilmesi gereken anayasal bir konudur.
Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi bakımından altını çiziyoruz:
- Atama varsa istifa yoktur.
- Bakanlık görevi anayasal bir statüdür.
- Yargıdan yürütmeye geçiş bir statü değişikliğidir.
- Geri dönüş meselesi açık norm gerektirir.
Bu konu bir teamül meselesi değil, İdare Hukuku’nun ve anayasal sistemin açık kurallarına ilişkin bir değerlendirmedir.
Bu bağlamda, özellikle Akın Gürlek ve Mustafa Çiftçi örneklerinde görüldüğü üzere, kamu görevlilerinin yürütme organı içinde üst düzey görevlere atanması hukuken mümkün olmakla birlikte, bu tür statü değişikliklerinin yargı bağımsızlığı ve tarafsızlık ilkeleriyle uyumunun titizlikle gözetilmesi gerekir. Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak, görevler arası geçişlerde yalnızca şekli uygunluk değil, aynı zamanda kurumsal güveni zedelemeyecek maddi güvenceler de sağlanmalıdır.
Normatif çerçevenin açık olmadığı durumlarda ise yorumun, kuvvetler ayrılığını güçlendiren ve yargıya duyulan toplumsal güveni koruyan yönde yapılması esastır. Bu nedenle, benzer atama süreçlerinde ileride doğabilecek tereddütlerin önüne geçilmesi için açık, öngörülebilir ve bağlayıcı düzenlemelerin yapılması; hem idarenin işlem güvenliği hem de anayasal düzenin istikrarı bakımından zorunlu görünmektedir.
