Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün Türkiye genelinde yürüttüğü son araştırma, milliyetçiliğin hem siyaset hem de kimlik düzeyinde ülke genelinde belirleyici bir unsur olduğunu ortaya koydu. Çalışmaya göre Türkiye’nin yüzde 73,4’ü kendisini “çok milliyetçi” veya “milliyetçi” olarak tanımlıyor.
Milliyetçilik Her Partide Yüksek Oranda
Raporda, “Türkiye’nin %73,4’ü kendisini ‘çok milliyetçi’ ve ‘milliyetçi’ olarak tanımlıyor” ifadesi yer aldı.Partilere göre dağılıma bakıldığında, Ak Parti seçmeninin %76,2’si, CHP seçmeninin %73’ü, MHP seçmeninin %95,3’ü, İyi Parti seçmeninin %85,9’u ve Zafer Partisi seçmeninin %98,2’si kendisini milliyetçi olarak tanımlıyor.
Eğitim seviyesi ve yaş yükseldikçe milliyetçi kimliğin daha belirgin hale geldiği gözlemlendi.
Siyasi tanımlamada katılımcıların %34,2’si Atatürkçü, %25,4’ü Türk milliyetçisi olduğunu belirtirken, ülkücülerin oranı %5,4 olarak ölçüldü. Böylece Türkiye’de her üç kişiden ikisinin siyasal görüşünün milliyetçilik temelli olduğu tespit edildi.
“Millet” Tanımı: Müslüman Kimliği Belirleyici
Katılımcıların %86,1’i Türkçe, %10,4’ü Kürtçe anadile sahip.“Kökeni ne olursa olsun, kendini Türk hisseden ve Türkiye’ye bağlı olan herkes Türk kabul edilmelidir” görüşüne %72,6 oranında destek geldi. Bu oran “Türk milliyetçisi” olduğunu belirtenlerde %71,8, “Atatürkçüler”de %82,9, “Ülkücüler”de %76,9 olarak ölçüldü.
Ancak, “Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Rum/Ermeni/Yahudiler Türk’tür” ifadesine katılanların oranı yalnızca %34,1 ile sınırlı kaldı.Bu durum, Müslüman olmayan grupların hâlâ “biz” tanımının dışında tutulduğunu gösteriyor.
Evlilikte Ulusal Kimlik Etkisi
“Okuyacağım gruplara mensup birinin ailenize gelin/damat olarak katılmasını ister misiniz?” sorusuna verilen yanıtlar, ulusal kimliğin belirleyici etkisini ortaya koydu.
Iraklı bir Kürt’ün aileye katılımına karşı çıkanların oranı %58,2 iken, Türk vatandaşı Kürt’ün katılımına karşı çıkanlar yalnızca %19,3. Suriyeli bir Türkmen’in aileye katılımına karşı olanların oranı ise %47,7.
Bu bulgular, milliyetçilerin “öteki” algısında partiler arası büyük farklar olmadığını ortaya koyuyor.
Demokrasi ve Laiklik: Kırmızı Çizgi
Araştırmada demokrasiye ve laikliğe yönelik tavırlar da ölçüldü. “Ülkeyi yönetenlerin belirli aralıklarla halk tarafından seçildiği ve egemenliğin halka dayandığı bir yönetim şekli olan demokrasiyi, ülkemiz açısından olmazsa olmaz olarak görüyor musunuz?” sorusuna %84,3 oranında “Evet” cevabı verildi.Bu oran, Türk milliyetçilerinde %87,8, Atatürkçülerde %88,3, İslamcılarda %71,4 olarak açıklandı.
“Türkiye için laik bir yönetim anlayışını gerekli görüyor musunuz?” sorusuna ise katılımcıların %71,6’sı “Evet”yanıtını verdi.
Kudüs, Kerkük ve Balkanlar: Duygusal Coğrafya
Katılımcılar duygusal yakınlık açısından sırasıyla Kudüs (%57,7), Kerkük (%43,1) ve Balkanlar’ı ön plana çıkardı.MHP seçmeninin %73,4’ü Kerkük’e, %75,9’u Kudüs’e yakın hissettiğini ifade etti. Kimlik sorusunda ise katılımcıların %56’sı kendini Türk milletinin, %40’ı İslam ümmetinin parçası olarak görüyor.
Hak ve Özgürlüklerde Ayrışma
“Milli güvenlik gerekçesiyle kişisel hak ve özgürlüklerinizin kısıtlanmasını kabul eder misiniz?” sorusuna %62,6 “Hayır” yanıtı geldi.
Ancak bu oran Ülkücülerde %43,9’da kalırken, Atatürkçülerde %68,2, Türk milliyetçilerinde %63,3 olarak tespit edildi.
Kürt Meselesinde Keskin Karşıtlık
“Kürtçe eğitim veren ilkokullar da açılmalı” görüşüne %65,2 oranında karşı çıkıldı.
Karşı çıkanların oranı Ak Parti’de %63,4, CHP’de %72,2, MHP’de %75,7, İyi Parti’de %91,1 olarak ölçüldü.
Türk milliyetçileri, Atatürkçüler ve Ülkücülerde karşı olma oranı %77 ile neredeyse aynı.
“Silah bıraktıkları takdirde PKK’lılara af çıkarılmalı” diyenlerin oranı %18’de kalırken, Türk milliyetçilerinin %93,1’i, Atatürkçülerin %90,8’i affa karşı çıktı.
“Öcalan serbest bırakılmalı mı?” sorusuna ise katılımcıların %87,8’i “Hayır” dedi.
“Anayasadan Türklük kavramı çıkarılmalıdır” ifadesine %84,7 oranında karşı çıkış geldi.
Liderlik, Dindarlık ve Gelecek Seçimleri
Katılımcıların liderden beklentisi öncelikle “Adaleti sağlaması (%52,9)” yönünde.
“Türkiye’yi yöneten liderin en önemli görevi güvenliği sağlamak olmalı” diyenler ise %20,4 oranında.
Gelecek cumhurbaşkanlığı seçiminde Mansur Yavaş %43,4 ile Tayyip Erdoğan’ın (%38,7) önünde yer alırken, Ekrem İmamoğlu %40,3, Özgür Özel %35,7 destek alıyor.
İkinci turda Erdoğan Türk milliyetçilerinin %54,3’ünün, Yavaş ise Atatürkçülerin %73,4’ünün desteğine sahip.
Parti tercihlerinde ise %32,7 Ak Parti, %29,2 CHP, %9,5 DEM Parti, %9 MHP, %5 İyi Parti, %4,5 Zafer Partisiolarak sıralandı.
Kendisini Türk milliyetçisi olarak tanımlayanların %36,6’sı Ak Parti’ye, %10,6’sı İyi Parti’ye, %6,9’u Zafer Partisi’ne oy vereceğini belirtti.
Türkiye’de Milliyetçilik Ekseninde Geniş Bir Toplumsal Mutabakat
Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün verileri, Türkiye’de milliyetçiliğin yalnızca ideolojik bir duruş değil, aynı zamanda ortak bir toplumsal duyguya dönüştüğünü gösteriyor.
Demokrasi, laiklik ve ulusal birlik konularında geniş bir mutabakat oluşurken, Kürt meselesi ve etnik haklar söz konusu olduğunda sert karşıtlıklar öne çıkıyor.
