Ekonomiler kriz geldiğinde değil, kriz gelmeden hazırlanır.
Petrolün 200 dolara çıkması artık uzak bir ihtimal değildir.
Savaş uzadıkça petrol akışı riske girer.
Bu nedenle mesele böyle bir şoka hazır olup olmadığımızdır.
Petrol 200 dolara çıkarsa bu yalnızca bir fiyat artışı değildir; bu bir kırılmadır. Modern ekonomi enerjinin üzerine kuruludur ve o enerjinin merkezinde petrol vardır. Petrol fiyatı sert biçimde sıçradığında ekonomik zincir tetiklenir: maliyetler yükselir, enflasyon hızlanır, faizler tırmanır ve büyüme zayıflar. Enerji şoku kısa sürede ekonomik şoka dönüşür.
Enerji şoku finans piyasalarını da hızla değiştirir. Sermaye riskli varlıklardan çıkar, güvenli limanlara yönelir. Altın yükselir. Borsalarda ayrışma başlar; enerji şirketleri güçlenirken sanayi hisseleri baskı görür. Bu tablo özellikle S&P 500 gibi büyük endekslerde net şekilde görülür. Bitcoin gibi kripto varlıklar ise yüksek oynaklığa girer.
Petrol fiyatındaki sıçrama jeopolitiği de değiştirir. Enerji ihracatçıları kazanır. Bu tabloda Suudi Arabistan ve Amerika Birleşik Devletleri öne çıkar. Enerji ithalatçısı ekonomiler ise baskı altına girer.
Petrolün 200 dolara çıkması Türkiye için ciddi bir makroekonomik baskı yaratır. Türkiye enerjisinin yaklaşık yüzde 90’ını ithal ediyor. Bu nedenle petrol fiyatındaki sert artış enerji ithalat faturasını büyütür, cari açığı ve enflasyonu yukarı iter.
Bu nedenle mesele sadece fiyat değildir; mesele risk yönetimidir. Türkiye’nin böyle bir senaryoya karşı enerji maliyetlerini, bütçe dengesini ve dış ticaret açığını dikkate alan bir ekonomik hazırlık yapması gerekir. Çünkü 200 dolarlık petrol artık göz ardı edilemeyecek bir risk senaryosudur.
