Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel enerjiye erişimdeki eşitsizlikleri gündeme taşıyarak, “gelişmekte olan ülkelerde yenilenebilir enerjiye yönelik mali desteğin artırılması için uluslararası iş birliğinin geliştirilmesi” çağrısında bulundu.
Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki kuruluşun internet sitesinde yayınladığı raporda, elektriğin küresel nüfusun yaklaşık yüzde 92’sine ulaşmasına rağmen 666 milyondan fazla insanın hala erişimden yoksun olduğu bildirildi. Raporda bu durum, 2030 hedeflerine ulaşma yolundaki zayıf ilerlemenin bir göstergesi olarak tanımlandı.
“Ev evrensel erişime ulaşmak için mevcut hız yetersiz”
Raporda şu ifadeye yer verildi:
“Temel enerji erişiminin 2022’den bu yana iyileşmesine rağmen, mevcut hızın Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinden biri olan 2030 yılına kadar evrensel erişime ulaşmak için yetersiz olduğu”
DSÖ, “küresel enerji erişimindeki istikrarlı gelişmelere rağmen, dünya çapında 666 milyondan fazla insan hala elektriksiz yaşıyor. Bu da dünyanın 2030 yılına kadar BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi (SDG) olan evrensel enerji erişimine ulaşma yolunda ilerlemediğini açıkça hatırlatmaktadır” ifadeleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Dağıtılmış yenilenebilir enerji çözümleri ön planda
DSÖ, enerjiye erişimi artırmak için “küçük ölçekli şebeke içi ve şebeke dışı güneş enerjisi sistemleri gibi uygun maliyetli, dağıtılmış yenilenebilir enerjinin, özellikle ulusal elektrik şebekeleriyle bağlantısı olmayan uzak, düşük gelirli ve hassas bölgelerdeki nüfus için erişimi hızlandırmadaki rolü” olduğunu belirtti.
Fatih Birol: “Afrika’da ilerleme hayal kırıklığı yaratıyor”
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, Afrika kıtasındaki tabloya dikkat çekerek şunları söyledi:
“Dünyanın bazı bölgelerinde kaydedilen ilerlemelere rağmen, elektriğe ve temiz yemek pişirmeye erişimin yaygınlaşması, özellikle dünyadaki elektrikten yoksun nüfusun yüzde 85’inin yaşadığı Afrika’da hayal kırıklığı yaratacak derecede yavaş kalmaktadır.”
1,5 milyar insanın temiz pişirme çözümüne erişimi yok
DSÖ raporunda bölgesel eşitsizliklerin sürdüğüne vurgu yapılarak, “kırsal alanlarda yaşayan tahmini 1,5 milyar insanın temiz pişirme çözümlerine erişiminin olmadığını” aktardı.
Ayrıca, “2 milyardan fazla insan hala pişirme ihtiyaçlarını karşılamak için yakacak odun ve kömür gibi kirletici ve tehlikeli yakıtlara güvenmektedir” denildi.
Finansman hâlâ en büyük engel
Enerjiye erişimde yaşanan eşitsizliklerin temel nedenlerinden biri olarak yetersiz finansman gösterildi. Raporda şu tespit öne çıkarıldı:
“Temiz enerji için gelişmekte olan ülkelere yönelik uluslararası kamu finansmanı 2022’den bu yana artmış olsa da 2023’te 2016’ya kıyasla önemli ölçüde daha düşüktü”
Bu bağlamda DSÖ, gelişmekte olan ülkelere yönelik temiz enerji yatırımlarında uzun vadeli, sürdürülebilir ve adil bir finansal iş birliği çağrısını yineledi.
