DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), yayımladığı “Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu (Ocak 2026)” ile Türkiye’de sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi kapsamına ilişkin çarpıcı bulgular ortaya koydu. Raporda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından açıklanan sendikalaşma verilerinin fiili durumu eksik yansıttığı vurgulandı.
Araştırmaya göre, Türkiye’de resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklanmasına karşın, kayıt dışı istihdam da dikkate alındığında fiili sendikalaşma oranı yaklaşık yüzde 12 seviyesinde kalıyor. Özel sektörde ise her 100 işçiden yalnızca 5-6’sının sendika üyesi olabildiği belirtiliyor.
“Bakanlık Verileri Sendikalaşmayı Eksik Yansıtıyor”
Raporda, ÇSGB’nin 17 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan işkolu tebliği ile Aralık 2025 tarihli Bakanlık verilerinin esas alındığı kaydedildi. Buna göre, Ocak 2026 itibarıyla sendikalı işçi sayısının 2 milyon 413 bin 790, sigortalı işçi sayısının ise 16 milyon 699 bin 84 olduğu belirtildi. Bu verilerle hesaplanan yüzde 14,5’lik resmi sendikalaşma oranının gerçeği yansıtmadığı vurgulandı.
DİSK-AR raporunda, bu durumun iki temel nedeni olduğu ifade edildi:
Birincisi, kayıt dışı işçilerin hesaplamalara dahil edilmemesi nedeniyle sendikalaşma oranının fiili durumdan daha yüksek görünmesi; ikincisi ise açıklanan oranın toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamındaki işçi sayısını yansıtmaması.
Kayıtlı ve kayıtsız tüm işçilerin hesaba katılması hâlinde fiili sendikalaşma oranının yüzde 12,3’e düştüğü belirtilirken, kamu işçileri dâhil toplam 19 milyon 571 bin işçinin yalnızca 2 milyon 414 bininin sendika üyesi olduğu, işçilerin yüzde 87,7’sinin ise sendikasız çalıştığı kaydedildi.
Toplu İş Sözleşmesi Kapsamı Yüzde 9,6’da Kaldı
Raporda, sendikalaşma oranından ziyade esas göstergenin toplu iş sözleşmesi kapsamı olduğu vurgulandı. İşkolu ve işyeri barajları, TİS yetki süreçlerindeki gecikmeler ve sendikalaşma nedeniyle yaşanan işten çıkarmaların, toplu iş sözleşmesi kapsamını ciddi biçimde daralttığına dikkat çekildi.
ÇSGB’nin Aralık 2025 verilerine göre aktif toplu iş sözleşmesi kapsamındaki sendikalı işçi sayısının 2 milyon 139 bin olduğu belirtilirken, tüm işçiler içinde TİS’ten yararlananların oranının yalnızca yüzde 9,6 olduğu ifade edildi. Raporda, işçilerin yaklaşık yüzde 90’ının toplu iş sözleşmelerinden yararlanamadığı ve sendikal korumadan yoksun olduğu vurgulandı.
Kamu-Özel Sektör Farkı Dikkat Çekiyor
DİSK-AR, resmi sendikalaşma oranının kamu işçilerinin yüksek sendikalaşma düzeyi nedeniyle görece yüksek göründüğünü belirtti. Bakanlık verilerine göre, kamu sektöründe çalışan 1 milyon 602 bin işçinin 1 milyon 210 bini sendika üyesi olurken, bu oran yüzde 75,6’ya ulaşıyor. Buna karşılık, özel sektörde sigortalı olarak çalışan 15 milyon 757 bin işçinin yalnızca 1 milyon 76 bini sendikalı ve sendikalaşma oranı yüzde 6,8 seviyesinde bulunuyor. Raporda, özel sektörde fiili durumun bu orandan da daha düşük olduğu ifade edildi.
Genel Değerlendirme
Raporda, ÇSGB tarafından açıklanan yüzde 14,5’lik sendikalaşma oranının fiili durumu yansıtmayan “yapay” bir gösterge olduğu belirtilerek, sendikal hakların ve toplu pazarlık mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik yapısal reform ihtiyacına dikkat çekildi.
Bakanlığın Aralık 2025 verilerine göre şu ifadelere yer verildi; “Resmî sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklanmasına rağmen, işçilerin sadece yüzde 9,6’sı toplu iş sözleşmesi kapsamındadır. Bir diğer ifadeyle işçilerin yaklaşık yüzde 90’ı toplu iş sözleşmelerinden yararlanamıyor ve sendikal korumaya sahip değildir. Bu nedenle ÇSGB tarafından açıklanan yüzde 14,5’lik sendikalaşma oranı fiili durumu yansıtmayan yapay bir orandır.
Genel sendikalaşma oranları kamu işçilerini ve özel sektör işçilerini birlikte ele aldığı için nispeten yüksektir. Kamu işçileri arasındaki yüksek sendikalaşma oranı nedeniyle ortalama sendikalaşma yüzde 14,5’e yükselmektedir. Oysa özel sektörde durum çok daha vahimdir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre özel sektörde sigortalı olarak çalışan 15 milyon 757 bin işçinin 1 milyon 76 bini sendikalı iken kamu sektöründeki 1 milyon 602 bin işçinin 1 milyon 210 bini sendikalıdır.
Böylece kamu sektöründe çalışan işçilerin yüzde 75,6’sı sendika üyesi iken özel sektörde çalışan sigortalı işçilerin ise yüzde 6,8’i sendika üyesidir. Ancak özel sektörde gerçek durum daha da vahimdir.”
