Kamuoyunda uzun süredir tartışmalara ve eleştirilere konu olan “Cumhurbaşkanına hakaret” suçunun Türk Ceza Kanunu’ndan çıkarılması için CHP tarafından kanun teklifi verildi. Teklif, TBMM’de ilgili komisyona sevk edildi.
Düzenlemenin yasalaşması halinde, Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde yer alan “Cumhurbaşkanına hakaret” suçu yürürlükten kaldırılacak.
2024’te 9 Bin 986 Kamu Davası
Teklif gerekçesinde, yalnızca 2024 yılı içinde Cumhurbaşkanına hakaret suçunu da kapsayan TCK 299-301 maddeleri nedeniyle 9 bin 986 kamu davası açıldığına dikkat çekildi. Bu davalardan 1.779’unda mahkûmiyet kararı verildiği belirtildi.
Adalet Bakanlığı verilerine göre ise 2024 yılında aynı maddeler kapsamında toplam 56 bin 459 dosya kayda geçti, şüpheli sayısı 55 bin 354 oldu. Bunların 25 bin 33’ü 2024 yılı içinde açıldı.
Rakamların, söz konusu suçun son yıllarda yoğun biçimde uygulandığını ortaya koyduğu ifade edildi.
“Partili Cumhurbaşkanlığı” Vurgusu
Teklifin gerekçesinde, Cumhurbaşkanına hakaret suçunun ayrı bir düzenleme olarak Ceza Kanunu’nda yer almasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu savunuldu. Gerekçede şu değerlendirmelere yer verildi:
“Türk Ceza Kanunu’nda Cumhurbaşkanına hakaret suçuna özel bir suç şekilde yer verilmesi eşitlik ilkesine aykırıdır. Kanun koyucu Cumhurbaşkanına Hakaret suçunu ihdas gerekçesinde makamın saygınlığı ve cumhurbaşkanın tarafsızlığı konusunda toplumun sahip olduğu genel kanaatinin zedelenmesinin engellenmesini işaret etmiştir.”
2017 anayasa değişikliği sonrası “partili cumhurbaşkanı” modeline geçildiği hatırlatılan gerekçede, şu ifadelere yer verildi:
“2017 referandumuyla birlikte ‘Partili Cumhurbaşkanı’ kavramı cumhurbaşkanlığının anlam ve ehemmiyetine taban tabana zıt bir anlayışla üretilmiş ve dolaşıma sokulmuştur. Cumhurbaşkanına Hakaret suçu gerekçesiyle açılan soruşturma ve kovuşturmalar 2017 referandumundan sonra çok ciddi oranda artış göstermiş, on binlerle ifade edilen dava dosyalarında binlerce kişi hapis cezalarına mahkûm edilmiştir.”
Avrupa Örnekleri Hatırlatıldı
Teklif gerekçesinde, Türkiye’nin kurucu üyesi olduğu Avrupa Konseyi ülkelerindeki uygulamalara da atıf yapıldı. Birçok ülkede devlet başkanına hakaret suçunun ya kaldırıldığı ya da fiilen uygulanmadığı belirtildi.
Gerekçede şu ifadeler yer aldı:
“Türkiye’nin de kurucu üyesi olduğu Avrupa Konseyi’nin üye ülkelerinde ilgili düzenleme ya yürürlükten kaldırılmış ya da hiç uygulanmamaktadır. Örneğin; Macaristan’da 1994’te, Çek Cumhuriyeti’nde 1998’de devlet başkanına hakaret suçu kaldırılmış, Avusturya’da ise bu madde 1975’ten bu yana hiç kimseye karşı uygulanmamaktadır. Yine Hollanda’da kral ve ailesine yönelik hakaret suçu var olmasına karşın 1960’dan bu yana uygulanmamaktadır. İspanya, Romanya, Portekiz, Belçika’da da durum aynıdır.”
Ayrıca çok sayıda sivil toplum kuruluşu, yazar ve gazetecinin de TCK 299’un kaldırılması yönünde çağrıda bulunduğu anımsatıldı.
AİHS ve Anayasa Vurgusu
Teklifte, Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi ile Anayasa’nın 26. ve 90. maddelerine aykırı olduğu savunuldu.
“Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde düzenlenen Cumhurbaşkanı’na hakaret suçu, AİHS’nin 10. maddesine ve Anayasa’nın 26. ve 90. maddelerine açıkça aykırıdır.”
Süreç Nasıl İşleyecek?
CHP tarafından sunulan teklifin komisyondaki görüşmelerinin ardından Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor. Yasalaşması halinde Cumhurbaşkanına hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’ndan çıkarılacak ve bu kapsamda yeni soruşturma açılamayacak.
Teklif, ifade özgürlüğü ve siyasal eleştiri sınırları konusunda süregelen tartışmaları yeniden Meclis gündemine taşımış oldu.
