Seçim: Oligarşi mi, Demokrasi mi?
OXFAM tarafından hazırlanan bu rapor, dünyada giderek derinleşen ekonomik eşitsizlik ile artan otoriterlik arasındaki güçlü ilişkiyi gözler önüne sermektedir. Mesele yalnızca servet dağılımındaki adaletsizlik değil; bu servetin siyaseti, medyayı ve kamu politikalarını nasıl ele geçirdiğidir.
Louis Brandeis’in yüzyıl önce söylediği gibi:
“Ya aşırı servet birkaç elde toplanır ya da demokrasi olur; ikisi bir arada olmaz.”
Bugün dünya genelinde birçok hükümet, zenginlerin egemenliğini savunmayı, halkın özgürlüklerini ve refahını savunmaya tercih etmektedir
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
Temel Bulgular:
- 2025’te milyarder serveti, önceki 5 yıl ortalamasının 3 katı hızla büyüdü
- Eşitsiz ülkelerde demokratik gerileme ihtimali 7 kat daha fazla
- Milyarderlerin siyasi makamlara gelme ihtimali, sıradan insanlara göre 4000 kat daha yüksek
- Son bir yılda milyarderlerin kazandığı servet, dünyadaki herkese 250 dolar vermeye yeterdi
- En zengin 12 milyarder, dünya nüfusunun en yoksul yarısından daha fazla servete sahip
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
1.Milyarderlerin Servetleri Artıyor
Milyarder Servetlerinin Evrimi (1987–2025)
Gerçek fiyatlarla (2025 Kasım $) Forbes verilerine göre:
- Milyarder serveti 2025’te tarihsel zirveye ulaştı
- Son 5 yılda milyarder serveti, önceki yılların ortalamasından 3 kat daha hızlı arttı
- Ekim 2025’te Elon Musk, tarihte ilk kez 1,5 trilyon dolarlık servete ulaşan kişi oldu.
2. Milyarderlerin serveti artarken, dünyanın dörtte biri açlıkla karşı karşıya
Kaynak: FAOSTAT & Forbes
- Grafik, milyarder serveti yükselirken, gıda güvensizliğinin de paralel biçimde arttığını gösteriyor. Servet artıyor ama açlık da artıyor
Yaşam Herkes İçin Pahalılaşıyor
2020’den bu yana:
- Yoksulluk azalma süreci durdu
- 2022’de dünya nüfusunun %48’i (3,83 milyar insan) yoksulluk içinde yaşadı
- Gıda güvencesizliği %42,6 arttı
- ABD ve Avrupa’da bile 92 milyon kişi gıda güvensizliği yaşıyor
- Kadınlar, engelliler ve LGBTİ+ bireyler yoksulluktan orantısız biçimde etkileniyor
3.Ekonomik Eşitsizlik Siyasal Eşitsizlikleri Üretiyor
Ekonomik eşitsizlik:
- Otoriterliğe zemin hazırlar
- Siyasi katılımı azaltır
- Demokratik gerilemeyi hızlandırır
Araştırmalara göre:
- En eşitsiz ülkelerde demokratik erozyon riski, eşit ülkelere göre 7 kat daha fazladır.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Dijital Alan – Yeni Cephe
Elon Musk, 2022’de Twitter’ı (X) satın aldıktan sonra “ifade özgürlüğü” adı altında:
- Irkçı söylemler %500 arttı
- Kadın ve LGBTİ+ karşıtı nefret söylemi yükseldi
- Kenya’da X üzerinden paylaşımlar nedeniyle insanlar tutuklandı, işkence gördü
- Dijital platformlar, artık otoriter rejimler için bir gözetim ve baskı aracına dönüştü
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Milyarderlerin Siyasi Gücü
Milyarderler siyasi makamlara gelme ihtimali bakımından sıradan insanlardan 4000 kat daha avantajlıdır.
4. Suçlu Göçmenler Değil, Milyarderler
Aşırı sağ ve milyarderlerin sahip olduğu medya:
- Göçmenleri suçlu gösteriyor
- Asıl sorunun (eşitsizlik) üzerini örtüyor
- Irkçı şiddeti körüklüyor
Kanada’da yapılan ankete göre halkın %35’i artan suçun göçten kaynaklandığını düşünüyor – oysa gerçek neden derinleşen eşitsizliktir.
Daha Eşit Bir Gelecek Mümkün
Bu rapor, eşitsizliğin kaçınılmaz olmadığını gösteriyor.
Raporun Temel Önerileri
Ekonomik Eşitsizliği Radikal Biçimde Azaltmak
- Ulusal Eşitsizlik Azaltma Planları (NIRP) oluşturulmalı
- Gini katsayısı ≤ 0,3 hedeflenmeli
- Palma oranı ≤ 1,66 olmalı
- G20’ye bağlı bir Uluslararası Eşitsizlik Paneli (IPI) kurulmalı
Süper Zenginlerin Siyasal Gücünü Sınırlandırmak
- Süper zenginlerin etkin vergilendirilmesi
- Lobicilik ve “dönen kapılar”ın denetlenmesi
- Zenginlerin siyasi kampanya finansmanının yasaklanması
- Medya bağımsızlığının güvence altına alınması
- Dijital platformların şeffaflığa zorlanması
- Nefret söylemine karşı ifade özgürlüğünü koruyan düzenlemeler
Halkın Siyasal Gücünü İnşa Etmek
- Sivil toplum, sendikalar, yerel hareketler güçlendirilmeli
- Örgütlenme, ifade ve protesto özgürlükleri korunmalı
- Demokratik katılımın önündeki engeller kaldırılmalı
5.Sonuç: Birlikte Değişim Mümkün
Rapora göre:
- Hiçbiri kaçınılmaz değil
- İnsanlar, örgütlü mücadeleyle oligarşiye karşı koyabilir
- Daha adil, daha özgür bir dünya mümkündür
Oxfam İnternational https://www.oxfam.org/en/research/resisting-rule-rich
Kaynak:https://sahihareket.com/zenginlerin-egemenligine-direnmek/
