Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, Beyaz Saray’da yaşanan olayı, özellikle Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerinin normalleşme sürecinde çok önemli bir dönüm noktası olduğunu düşündüğü Barış ve Devletlerarası İlişkilerin Kurulması Anlaşması’nın imzalanması açısından tarihi bir olay olarak değerlendiriyor.
Mirzoyan’a göre, bu anlaşmanın imzalanması, esasen barışın kurumsallaşması aşamasının başlangıcıdır. Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, “Armenpress” gazetesine verdiği röportajda , Washington görüşmelerinin sonuçlarına atıfta bulunarak şunları söyledi:
Soru: Washington’daki toplantıların sonuçlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Cevap: Kısacası, Beyaz Saray’da yaşananlar elbette tarihi bir olaydı. Kastettiğim ilk şey, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişkilerin normalleşme sürecinde çok önemli bir dönüm noktası olan Barış ve Devletlerarası İlişkilerin Kurulması Anlaşması’nın imzalanmasıydı. Bu imza ve ardından yapılan sözlü kamuoyu açıklamalarıyla, sınırda gerginliğin olmaması anlamında barışın sağlandığı ve özünde barışın kurumsallaşma aşamasının başladığı ilan edildi. Genel olarak, ablukanın kaldırılması ve altyapının yeniden başlatılması için de aynı şey söylenebilir. Yanlış bir izlenim yaratmak istemem.
Altyapı işleyişinin genel prensipleri üzerine müzakerelerin çok önemli ve temel bir aşaması sona erdi, ancak sadece bir aşama. Daha spesifik koşulları ve teknik çözümleri netleştirmek ve üzerinde anlaşmaya varmak için önümüzde çok fazla çalışma var. Ayrıca şunu da eklemek isterim ki, Washington Deklarasyonu’nda yer alan mutabakatlar, Amerikan tarafının da katılımı ve ABD Başkanı’nın tanık olarak imzasının bulunmasıyla daha da ağırlık kazanmaktadır.
Soru: Altyapıdan bahsetmişken, özellikle Washington Deklarasyonu’nun 3. maddesi etrafında, farklı siyasi akımların uzmanları ve temsilcileri tarafından farklı yorumlar ve değerlendirmeler yapılıyor. Sizin algınız nedir?
Cevap: Ancak farklı yorumlara yer yok. Yazılanlar üzerinde mutabık kalınmıştır, yazılanlar yazıldığı gibi okunmalı, anlaşılmalıdır; ne eksik ne fazla. Ermenistan’da Amerikan ortaklığıyla inşa edilecek altyapı da dahil olmak üzere altyapının işletilmesinin, ülkelerin toprak bütünlüğü, egemenliği ve yetki alanı çerçevesinde gerçekleştiği ve karşılıklı çıkarlar sağladığı da yazılıdır. Tekrar ediyorum, henüz tartışılmamış teknik çözümler ne olursa olsun, bahsettiğim çerçevenin dışında olamazlar.
Geriye kalan yorumlar hayal ürünü veya insanları yanıltma girişimidir. İnsan, meşhur bir hayvanın ısrarıyla, bazı “bağımsız uzmanların” veya “bağımlı” parti üyelerinin, aslında daha önce hiç kabul etmediğimiz ve şu anda Washington Deklarasyonu’nda yer almayan terimleri nasıl ortaya attıklarına ancak şaşırabilir. Siyah beyaz yazılmış olanı bir kez daha vurgulamak istiyorum: tüm altyapılar ülkelerin egemenlik ve yargı yetkisi çerçevesinde işleyecek, üçüncü taraf denetimi olmayacak. Sanırım bundan daha açık bir şekilde söylemek mümkün değil.
Ancak çok önemli, hatta temel bir gerçeği daha kaydetmek istiyorum.Washington Deklarasyonu’nda varılan anlaşmayla Ermenistan, Ermenistan Cumhuriyeti’nin 35 yıldır özlemini çektiği ablukadan kurtuluyor. Ermenistan artık uluslararası ticaretinde Azerbaycan’ın demiryolu altyapısına erişebiliyor ve bu altyapıyı kullanabiliyor.
Soru: Barış Anlaşması konusunda da spekülasyonlar var
Cevap : Barış Anlaşması’nın içeriğinin kamuoyu tarafından genel olarak bilindiğini defalarca belirttik ve içinde neler olup bittiğini ve neler olmadığını not ettik. Azerbaycan tarafıyla da anlaştığımız gibi, 11 Ağustos’ta paraflı anlaşma metni kamuoyuna açıklanacaktır. O andan itibaren, sağduyu varsayımıyla, tüm spekülasyonlar sona erecektir.
Soru: Ziyaret sırasında ikili görüşmeler de yapıldı, mutabakatlar imzalandı. Bu, Ermenistan-ABD stratejik ortaklığı da dahil olmak üzere ne anlama geliyor?
Cevap: Nitekim ziyaret, Ermenistan-ABD ikili ilişkilerinin geliştirilmesi açısından da önemliydi. Paşinyan-Trump görüşmesinde stratejik ortaklık gündemine ilişkin bir dizi konu ele alındı ve üç mutabakat zaptı imzalandı.Barış Kavşağı Kapasite Geliştirme Muhtırası, ABD’nin Barış Kavşağı projesine desteğini ifade etmekte, Ermenistan’ın bölgesel bir ulaşım merkezi olarak önemli rolünü vurgulamakta ve ABD’nin Ermenistan’ın egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının dokunulmazlığına olan sarsılmaz desteğini teyit etmektedir. Ermenistan’ın altyapısını ve sınır güvenliğini geliştirmeyi amaçlayan bu muhtıra, özel yatırımların teşvik edilmesini ve gümrük ve sınır kabiliyetlerinin güçlendirilmesini de içermektedir.
Yapay Zeka ve Yarı İletken İnovasyonu Muhtırası, yarı iletken ekosistemini ve yapay zeka uygulamalarını geliştirerek ileri teknoloji sektöründeki iş birliğini önemli ölçüde derinleştirmeyi amaçlamaktadır. Muhtıra, özel yatırımların, kamu-özel sektör iş birliğinin ve akademik ortaklıkların önemini vurgulamaktadır. Taraflar, işgücü eğitimini teşvik etmeyi ve teknolojik ortaklıkları güçlendirmeyi taahhüt etmektedir.
Taraflar ayrıca, Ermenistan’ın ABD ihracat kontrolleri kapsamındaki statüsünün artırılması için gerekli koşulların sağlanması amacıyla çalışmayı amaçlamaktadır.Enerji Güvenliği Muhtırası, Ermenistan’ın enerji istikrarını ve enerji sisteminin modernizasyonunu desteklemeyi, özel sektör yatırımlarını teşvik etmeyi ve sivil nükleer iş birliğini geliştirmeyi amaçlıyor.
Mutabakat muhtırasında ayrıca bölgesel enerji işbirliğinin teşvik edilmesi ve profesyonel kapasitelerin geliştirilmesi, Ermenistan’ın enerji alanında öz yeterliliğinin güçlendirilmesi öngörülüyor.Yukarıda belirtilen ve stratejik ortaklığın diğer bileşenlerini hayata geçirmek amacıyla yakın gelecekte ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile ortak çalışmalarımızı yoğunlaştırmak konusunda mutabakata vardık.
Sonuç olarak, bu dönüm noktasına ulaşmak için aylarca titizlikle planlanmış bir çalışma yürütüldüğünü ve bu aşamada çalışmanın kapsamının ve içeriğinin daha da genişletilmesi gerektiğini belirtmeliyim. Dün, Başkan Trump, Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu’nu uygulamak üzere bir görev gücü kurulmasını öngören bir kararname imzaladı ve bu önemli anı gelecek nesillere daha bağlantılı bir Güney Kafkasya miras bırakmak için kullanmak üzere yakın gelecekte Erivan’da üst düzey görüşmeler yapılmasını bekliyoruz.
Kaynak: https://armenpress.am/hy
