Avrupa Konseyi’nin 2024 yılı Ceza İstatistikleri raporu, Türkiye’nin mahpus oranında ilk sırada olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Türkiye, her 100 bin kişiye düşen 356 mahpus oranıyla Avrupa’nın en kalabalık cezaevlerine sahip ülkesi konumunda.
Avrupa Konseyi’nin yayımladığı 2024 Ceza İstatistikleri Raporu, Türkiye’de cezaevi nüfusundaki artışın boyutunu ve Avrupa genelindeki eğilimleri gözler önüne serdi. Rapora göre Türkiye, 100 bin kişiye düşen 356 mahpus ile Avrupa’daki en yüksek orana sahip ülke konumunda.
Mahpus Sayısında 20 Yılda %369 Artış
Türkiye’de son yıllarda mahpus sayısında sınırlı bir azalma yaşansa da, 2005 ile 2024 yılları arasında toplam artış oranı %369 olarak kaydedildi. 31 Ocak 2024 itibarıyla Avrupa Konseyi’ne üye 46 ülkede toplamda 1 milyon 21 bin 431 mahpus bulunurken, bu oran ortalama 100 bin kişide 122 mahpusa tekabül ediyor. Medyan oran ise 105 olarak ölçüldü.
Türkiye Zirvede, Bosna-Hersek Sonda
Türkiye’nin ardından en yüksek mahpus oranına sahip ülkeler sırasıyla Azerbaycan (264), Gürcistan (261), Moldova (235), Polonya (202) ve Macaristan (195) olarak sıralanıyor. Öte yandan en düşük oran Bosna-Hersek’te 7,7 ile kaydedilirken, onu Lihtenştayn (20), İzlanda (35), San Marino (45) ve Hollanda (54) izliyor.
Yoğunluğu Azalanlar Arasında Türkiye de Var
Türkiye’de hapishane yoğunluğu 2023’e kıyasla %12,9 oranında azaldı. Bu oranla Bulgaristan, Lüksemburg, Estonya ve Litvanya gibi ülkelerle birlikte en çok yoğunluk azalışı kaydedilen ülkeler arasında yer aldı.
Cezaevi Nüfusunun Profili: Yaş, Cinsiyet, Uyruk
Avrupa genelinde mahpusların yaş ortalaması 37 olarak hesaplanırken, Türkiye’de 50-64 yaş grubundaki mahpuslar toplam nüfusun %10,9’unu, 65 yaş üstündekiler ise %1,5’ini oluşturuyor. Kadın mahpus oranı Türkiye’de %4,2 ile Avrupa ortalamasının (%5,4) altında kaldı.
Yabancı mahpus oranı Avrupa’da ortalama %25 seviyesindeyken, Türkiye’de bu oran yalnızca %4,2 olarak gerçekleşti. Lüksemburg (%75,4) ve İsviçre (%72,3) bu alanda başı çekiyor.
Geçici Tutukluluk ve Hapishane Kapasitesi
Geçici tutuklular, Avrupa cezaevlerindeki toplam mahpus nüfusunun ortalama %29,4’ünü oluşturuyor. Türkiye’de bu oran %15 seviyesinde. Hapishane kapasitesi açısından Türkiye, her 100 yer için 102 mahpus ile “orta düzeyde yoğun” ülkeler kategorisinde değerlendiriliyor. Bu grupta ayrıca Macaristan, İsveç, Azerbaycan ve Finlandiya gibi ülkeler yer alıyor.
Mahkumiyet Nedenleri: Türkiye’de Uyuşturucu İlk Sırada
Avrupa genelinde mahpusların %16,7’si uyuşturucu suçlarından, %12,3’ü hırsızlıktan, %11,9’u ise cinayet suçlarından hüküm giymiş durumda. Türkiye özelinde uyuşturucu suçlarından hüküm giyenlerin oranı dikkat çekici biçimde %37’ye ulaşmış durumda.
Ayrıca mahkumların %17’si bir yıldan az, %54’ü 1 ila 10 yıl, %19’u ise 10 ila 20 yıl arası cezaya mahkum edilmiş durumda. Ömür boyu hapis cezası ise toplam mahpus nüfusunun %3’ünü oluşturuyor.
